विश्वभर सशस्त्र द्वन्द्वको संख्या र जटिलता बढ्दै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस समिति (आईसीआरसी) ले विश्व दोस्रो विश्वयुद्धपछि सबैभन्दा गम्भीर द्वन्द्वको अवस्थाबाट गुज्रिरहेको चेतावनी दिएको छ । संस्थाकी अध्यक्ष मिर्याना स्पोलजारिकका अनुसार अहिले विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय तथा गैरअन्तर्राष्ट्रिय गरी करिब १३० वटा सशस्त्र द्वन्द्व सक्रिय छन् । यो संख्या पछिल्लो १५ वर्षको तुलनामा दोब्बर हो ।
स्पोलजारिकले विश्वका नेताहरूले द्वन्द्व र मानवीय संकटप्रति चासो गुमाउँदै गएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेकी छन् । उनका अनुसार युद्धको बढ्दो संख्या, त्यसको जटिलता र अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको अवज्ञाले विश्वव्यापी सुरक्षा तथा मानवीय अवस्थालाई गम्भीर बनाएको छ । युद्धका कारण सहरहरू ध्वस्त भइरहेका छन् भने लाखौँ मानिस विस्थापन, भोकमरी र आधारभूत सेवाको अभाव सामना गर्न बाध्य छन् । द्वन्द्वमा सर्वसाधारण नागरिक, महिला तथा बालबालिकामाथि हुने हिंसा र युद्धबन्दीमाथिको दुव्र्यवहारले संकट थप गहिरिएको छ ।
गाजामा ८० प्रतिशतभन्दा बढी भवन क्षतिग्रस्त
इजरायल र हमासबीचको युद्धबाट गाजा क्षेत्रमा ठूलो विनाश भएको छ । उपलब्ध विवरणअनुसार गाजाका ८० प्रतिशतभन्दा बढी भवन ध्वस्त वा क्षतिग्रस्त भएका छन् । ठूलो संख्यामा विस्थापित मानिस सीमित भूभागमा बस्न बाध्य छन्, जहाँ खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, आवास र अन्य आधारभूत आवश्यकताको अभाव छ । आईसीआरसीले युद्धका क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको पालना गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै आएको छ । युद्धबन्दीलाई यातना दिनु, सर्वसाधारणमाथि जानाजानी आक्रमण गर्नु तथा लुटपाट र अन्य अमानवीय व्यवहार गर्नु अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनविपरीत हुन्छ । द्वन्द्वरत पक्षहरूले नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्ने र युद्धमा समेत मानवीय मर्यादा कायम राख्नुपर्ने रेडक्रसको धारणा छ ।
ब्ल्याक सिमा मालवाहक जहाजमाथि ड्रोन आक्रमण
यसैबीच, ब्ल्याक सिमा मालवाहक जहाजमाथि भएका ड्रोन आक्रमणले समुद्री सुरक्षाबारे नयाँ चिन्ता थपेको छ । बुल्गेरियाको तटनजिक मंगलबार राति दुई मालवाहक जहाजमाथि ड्रोन आक्रमण भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ । आक्रमणमा एउटा जहाज डुबेको र त्यसमा सवार ११ जना नाविक बेपत्ता भएको समाचारमा उल्लेख छ । पाँच जनालाई भने उद्धार गरिएको थियो । बुल्गेरियाली सञ्चारमाध्यमका अनुसार डुबेको जहाजको नाम ‘अजोभ कन्कोर्ड’ हो । त्यस्तै, माल्टाको झण्डा बोकेको ‘चेल्सी–३’ नामक अर्को जहाज पनि तीनवटा ड्रोन आक्रमणको निशानामा परेको थियो । उक्त जहाजमा सवार सात युक्रेनी र आठ अजरबैजानी गरी सबै १५ जना नाविकलाई उद्धार गरिएको जनाइएको छ । घटनापछि बुल्गेरियाले रुसी राजदूतलाई बोलाएर चासो व्यक्त गरेको छ । यसले रुस–युक्रेन युद्धको प्रभाव समुद्री व्यापार र क्षेत्रीय सुरक्षामा समेत फैलिरहेको चिन्ता बढाएको छ ।
यमनमा हूती विद्रोहीका क्षेत्रमाथि हवाई आक्रमण
यमनमा पनि तनाव बढेको छ । हूती विद्रोहीको नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा मंगलबार विभिन्न हवाई आक्रमण भएका छन् । हूती सञ्चालित अल–मसिरा टेलिभिजनले आक्रमणका लागि साउदी अरबलाई जिम्मेवार ठहर गरेको छ । तर, साउदी अरबले तत्काल यसबारे प्रतिक्रिया दिएको थिएन । अल–मसिराका अनुसार लालसागरमा हूती नियन्त्रणमा रहेको कमरान द्वीपमा दुईवटा हवाई आक्रमण भएका थिए । अर्को आक्रमण होदेदा बन्दरगाह सहरबाट करिब ५५ किलोमिटर उत्तरपश्चिममा रहेको कनाविस जिल्लामा भएको जनाइएको छ । यमनको द्वन्द्वले लामो समयदेखि सर्वसाधारणको जीवन प्रभावित पार्दै आएको छ । पछिल्लो तनावले लालसागर क्षेत्रको सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापारमाथि थप जोखिम उत्पन्न गर्न सक्ने चिन्ता छ ।
साउदी अरबमा सुरक्षा चिन्ता, भारतीय उडान रद्द
साउदी अरबमा जारी तनाव र पछिल्ला आक्रमणपछि भारतीय विमान सेवा कम्पनीहरूले विभिन्न सहरमा सञ्चालन हुने उडान रद्द गरेका छन् । इन्डिगो, अकासा एयर र एयर इन्डियाले शनिबारसम्मका लागि केही उडान स्थगित गरेको विवरणमा उल्लेख छ । इन्डिगोले रियाद, जेद्दा, दमाम र मदिनाका उडान रद्द गरेको जनाएको छ । एयर इन्डियाले पनि रियाद, दमाम र जेद्दाका उडान रद्द गरेको छ । साउदी अरबको बदलिँदो सुरक्षा अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै भारत सरकारले त्यहाँ रहेका आफ्ना नागरिकलाई सतर्क रहन आग्रह गरेको छ । रियादस्थित भारतीय दूतावासले हवाई आक्रमणको अवस्था आए घरभित्रै सुरक्षित रहन र स्थानीय अधिकारीले जारी गरेका निर्देशन पालना गर्न परामर्श दिएको छ । समाचारअनुसार अक्टोबर १० मा रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको आक्रमणमा एक भारतीय नागरिकको मृत्यु भएको थियो भने १० भारतीय नागरिकसहित अन्य केही व्यक्ति घाइते भएका थिए ।
विश्वव्यापी संकटप्रति चिन्ता
विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा जारी द्वन्द्वले मानवीय संकटलाई गहिरो बनाउँदै लगेको छ । मध्यपूर्वमा युद्ध र क्षेत्रीय तनाव, युक्रेन युद्ध तथा अफ्रिका र अन्य क्षेत्रमा जारी सशस्त्र संघर्षले सर्वसाधारणको सुरक्षा, खाद्य आपूर्ति र आर्थिक गतिविधिमा असर पारिरहेका छन् ।आईसीआरसीको चेतावनीले द्वन्द्व नियन्त्रण, अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको सम्मान र नागरिकको सुरक्षाका लागि विश्व नेताहरूले थप जिम्मेवारी लिनुपर्ने आवश्यकतालाई उजागर गरेको छ । सशस्त्र द्वन्द्वको बढ्दो संख्या मात्र नभई तिनको जटिलता र मानवीय परिणाम पनि विश्वका लागि चुनौती बन्दै गएका छन् । द्वन्द्वरत पक्षहरूलाई वार्तामा ल्याउने, नागरिकमाथिको आक्रमण रोक्ने र मानवीय सहायता निर्बाध रूपमा पुर्याउने प्रयास प्रभावकारी हुन नसके संकट अझ गहिरिने जोखिम छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्